Σε… καραντίνα το χρήμα λόγω κορωνοϊού

Οι Κινέζοι βάζουν στο «πλυντήριο» εκατομμύρια χαρτονομίσματα για το καλό της δημόσιας υγείας… Τι νόημα όμως έχει κάτι τέτοιο σε μια κοινωνία χωρίς μετρητά;

Του Γιάννη Τσιρογιάννη

Καθώς ο κορωνοϊός λαμβάνει γοργά διαστάσεις πανδημίας, έχοντας σκοτώσει πλέον 1.700 ανθρώπους και με 70.000 επιβεβαιωμένα κρούσματα, οι κινεζικές αρχές προσπαθούν να περιορίσουν την εξάπλωσή του με κάθε τρόπο. Και ποιο είναι μακράν το πιο βρώμικο αντικείμενο καθημερινής χρήσης παγκοσμίως, τόσο κυριολεκτικά, όσο και μεταφορικά; Ασφαλώς το χρήμα.

Ένα χαρτονόμισμα κουβαλά συνήθως πάνω από 25.000 βακτήρια και μπορεί καθημερινά να αλλάξει εκατοντάδες χέρια, όντας έτσι πιο επικίνδυνη εστία μόλυνσης από πχ. πόμολα δημοσίων χώρων. Το ίδιο ισχύει και για τα κουμπιά των ΑΤΜ. Αυτός είναι και ο λόγος που οι διεθνείς οργανισμοί υγείας υπερτονίζουν πως η πιο αποτελεσματική μέθοδος πρόληψης είναι το συχνό πλύσιμο χεριών και όχι οι μάσκες ή τα γάντια.

Έτσι, σε μια ένδειξη του πόσο δρακόντεια είναι τα μέτρα στην Κίνα, η κυβέρνηση δε δίστασε να βάλει σε… καραντίνα δισεκατομμύρια γουάν με σκοπό την προστασία της δημόσιας υγείας, όπως ανακοίνωσε η κεντρική τράπεζα. Τα κυκλοφορούντα χαρτονομίσματα αποσύρονται σε θησαυροφυλάκια όπου απομονώνονται και απολυμαίνονται σε υψηλές θερμοκρασίες ή μέσω υπεριώδους ακτινοβολίας. Στη συνέχεια σφραγίζονται και αποθηκεύονται για μία ή δύο εβδομάδες – αναλόγως τη δριμύτητα της εξάπλωσης του ιού στη συγκεκριμένη περιοχή- προτού τεθούν και πάλι σε κυκλοφορία. Η κεντρική τράπεζα πραγματοποίησε μάλιστα «έκτακτη έκδοση» τεσσάρων «φρέσκων» δισεκατομμυρίων γουάν στην επαρχία Κουμπέι, το επίκεντρο του ξεσπάσματος του κορωνοϊού.

Για όσους ωστόσο αναρωτιούνται τι επίδραση θα έχει στο οικονομικό σύστημα της καθώς και στην καθημερινότητα των Κινέζων η προσωρινή απόσυρση εκατομμυρίων χαρτονομισμάτων, η απάντηση είναι… όχι όση θα φανταζόταν κανείς. Κι αυτό διότι η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου (αν και πρώτη σε πραγματικό ΑΕΠ…) είναι ταυτόχρονα και η μεγαλύτερη cashless society του κόσμου, δηλαδή κοινωνία που χρησιμοποιεί ελάχιστα έως καθόλου μετρητά.

Μπορεί ο πλανήτης σταδιακά να οδεύει όλο και πιο κοντά στο cashless (μέσω της ευρύτερης χρήσης πλαστικού χρήματος, e-banking αλλά και πιο πρόσφατα των κρυπτονομισμάτων!), ωστόσο στις περισσότερες χώρες τα μετρητά εξακολουθούν να βασιλεύουν. Όχι όμως και στην Κίνα, όπου τα τελευταία χρόνια η πλειοψηφία των πολιτών προτιμά τις ηλεκτρονικές συναλλαγές μέσω κινητού, έναντι μετρητών. Πράγματι, σε μεγάλη δημοσκόπηση της Ipsos το 2017, σχεδόν τα τρία τέταρτα των ερωτηθέντων απάντησαν πως μπορούν άνετα να περάσουν έναν ολόκληρο μήνα χωρίς να σπαταλήσουν περισσότερα από 100 γουάν σε μετρητά (σχεδόν 13 ευρώ).

No moneyno problem

Έτσι λοιπόν, το να βάλουν οι κινεζικές τράπεζες δισεκατομμύρια γουάν στο… πλυντήριο δε φέρει ουσιαστικό πλήγμα σε μια cashless οικονομία. Κατ’ επέκταση όμως εξίσου αμελητέο είναι και το αντίκτυπο στην καταπολέμηση του κορωνοϊού. Μάλιστα δε θα μας έκανε και εντύπωση αν η δήθεν… απόσυρση για απολύμανση των χαρτονομισμάτων αποτελεί ένα ακόμη τρικ της κινεζικής κυβέρνησης προκειμένου να αποθαρρύνει ακόμη περισσότερο τη χρήση μετρητών. Εξάλλου οι περισσότεροι καταναλωτές που παρέδωσαν χαρτονομίσματα θα τα δουν πίσω μόνο σε ψηφιακή μορφή.

Άλλωστε –και αυτό το λέει ένας τεράστιος φαν των κρυπτονομισμάτων- τα μετρητά παρά τα όσα κακά τους, προσφέρουν κάτι που θα χαθεί σε ένα ίσως δυστοπικό μέλλον οπού θα κυριαρχήσει το ψηφιακό χρήμα. Και αυτό είναι η ανωνυμία. Τα χαρτονομίσματα μπορείς να τα κρύψεις κάτω από το στρώμα σου. Τις ψηφιακές συναλλαγές όμως δε μπορείς να τις κρύψεις. Μια κοινωνία χωρίς μετρητά είναι δυστυχώς μια καλά ελεγχόμενη κοινωνία. Και αν υπάρχει κάτι που η κινεζική κυβέρνηση κάνει καλά, είναι η λογοκρισία και ο έλεγχος (από συναλλαγές και ειδήσεις μέχρι συνομιλίες).

Επομένως δεν είναι τυχαίο που η Κίνα ηγείται του cashless, αλλά και που ο υπόλοιπος πλανήτης οδεύει γοργά προς αυτήν την κατεύθυνση… Άραγε τι θα συνέβαινε στην Ελλάδα μας αν σε αντίστοιχη περίπτωση οι πολίτες καλούνταν να παραδώσουν στις τράπεζες τα χαρτονομίσματά τους προς… απολύμανση; Το αποτέλεσμα θα ήταν τουλάχιστον κωμικοτραγικό. Μπορεί στην άλλη μεριά της Γης οι πειθήνιοι Κινέζοι να παραδίδουν μετά χαράς μερικά άχρηστα κομμάτια χαρτιού για χάριν δημόσιας υγείας, οι Έλληνες όμως ως απόγονοι Σπαρτιατών πιθανότατα θα προτιμούσαν να κολλήσουν… πανούκλα από το να αποχωριστούν τα ευρώ για τα οποία πάλεψουν με τόσα capital controls! Στην τελική ακόμα τα πληρώνουμε…

Όπως και να έχει, η καραντίνα στην οποία βάζουν το παραστατικό χρήμα τους οι Κινέζοι έδωσε τροφή στους υποστηρικτές των κρυπτονομισμάτων να υπενθυμίσουν στον πλανήτη πως τέτοιο πρόβλημα δεν (θα) υπάρχει με το ψηφιακό χρήμα. Μάλιστα το Bitcoin και η παρέα του δείχνουν να ευδοκιμούν εν μέσω της πανδημίας ως ασφαλή καταφύγια (όπως ο χρυσός), αφού τον τελευταίο μήνα καταγράφουν εντυπωσιακή ανοδική πορεία με κέρδη άνω του 50%. Ωστόσο το κατά πόσο υπάρχει πραγματική συσχέτιση μεταξύ του ιού και της εναλλακτικής αυτής μορφής χρήματος είναι συζητήσιμο.

Χαρτί υγείας όπως λέμε χρυσάφι!

Ξεχάστε όμως τα κρυπτονομίσματα. Το πραγματικό μέσο ανταλλαγής που αξίζει το βάρος του σε χρυσό εν μέσω της πανδημίας (όπως και σε πόλεμο ή φυσική καταστροφή) είναι και το πιο παρεξηγημένο: το χαρτί τουαλέτας. Στην Κίνα αυτή τη στιγμή κυριολεκτικά σκοτώνονται για τα πολύτιμα ρολά, με πολλά περιστατικά ένοπλων ληστειών και τα ράφια των σούπερ-μαρκετ να αδειάζουν μέσα σε λίγα λεπτά υπό το φόβο ελλείψεων λόγω κορωνοϊού.

Στη Σιγκαπούρη όμως και το Χονγκ-Κονγκ, το χαρτί τουαλέτας αποκτά και μια άλλη αξία. Στα μεγάλα αυτά χρηματοπιστωτικά κέντρα της Ασίας, η μπίζνα των δώρων αποτελεί μεγάλη υπόθεση – υπόθεση εκατομμυρίων για την ακρίβεια. Πρόκειται για τα δώρα που πραγματοποιούν μεγάλες επενδυτικές, συμβουλευτικές ή πάροχοι χρηματοοικονομικών υπηρεσιών σε πελάτες ή υποψήφιους εργαζομένους. Τέτοια δώρα περιλαμβάνουν πχ. πανάκριβα στυλό Montblanc ή σικάτες δερμάτινες τσάντες που καμιά φορά μπορούν να κάνουν τη διαφορά στην εξασφάλιση ενός πελάτη ή την ικανοποίηση (και αφοσίωση) ενός ικανού οικονομικού διευθυντή.

Τη θέση αυτών των κλασάτων «μέσων συναλλαγής» έχουν πάρει αυτή τη στιγμή χαρτιά τουαλέτας και χειρουργικές μάσκες! Την αρχή έκανε ο διαδικτυακός επενδυτικός βραχίονας της Σιγκαπούρης IG Group, που ξεκίνησε «για πλάκα» να μοιράζει όμορφα πακεταρισμένες μάσκες, ψηφιακά θερμόμετρα και αντισηπτικά Ντετόλ. Φίλοι και συγγενείς των πελατών και του προσωπικού της IG ενθουσιάστηκαν με την ιδέα, η οποία γρήγορα εξαπλώθηκε σε πολλές εταιρείες των ασιατικών χρηματοπιστωτικών hub. Ο Αμερικανός Joel Werner που διαχειρίζεται ένα hedge fund στο Χονγκ Κονγκ, αγόρασε 220 ρολά τουαλέτας μέσω Amazon, καθώς η οικογένειά του προσπαθούσε μάταια επί ημέρες να προμηθευτεί από σούπερ-μαρκετ. Μόνο η αποστολή τους κόστισε 200 δολάρια. Κράτησε τα μισά και δώρισε τα υπόλοιπα σε συνεργάτες. «Θεωρείται καλύτερο δώρο από κρασί αυτή τη στιγμή», λέει ο ίδιος.