Πως επηρεάζει την Μέση Ανατολή η κρίση του πετρελαίου


Η κρίση του πετρελαίου, είναι η πρώτη στην σύγχρονη ιστορία που οφείλεται σε μια ραγδαία μείωση της διεθνούς ζήτησης καθώς η παγκόσμια οικονομία βιώνει ένα πρωτόγνωρο lock down. Μείωση της ζήτησης μπορεί να είχαμε και σε άλλες περιόδους, αλλά ποτέ αυτή δεν άγγιξε τα σημερινά επίπεδα. Συνεπώς, οι επιπτώσεις αυτής της κρίσης, θέτουν σε αμφισβήτηση παραδοχές δεκαετιών για τα κράτη της Μέσης Ανατολής.

Το μεγαλύτερο πλήγμα από αυτή την κρίση θα αντιμετωπίσουν τα κράτη που η οικονομία τους, βασίζεται κυρίαρχα στην εξαγωγή του πετρελαίου. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτών των χωρών είναι πρωτίστως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ και δευτερευόντως το Ιράν και το Ιράκ. Σε κράτη που η κοινωνική συνοχή των κυρίαρχων ελίτ βασίζεται στα κέρδη του πετρελαίου, η έλλειψη του ζεστού χρήματος μπορεί να λειτουργήσει ως παράγοντας αποσταθεροποίησης με απρόβλεπτες συνέπειες.

Συγκεκριμένα, για την Σαουδική Αραβία, αναμένεται περιστολή της ιδιόμορφης “μεταρρυθμιστικής” προσπάθειας του Σαουδάραβα διαδόχου, αφού θα χρειαστεί συμμαχίες εντός του τριγώνου βασιλική οικογένεια-ιερατείο-φυλές, για να αντιμετωπίσει την κοινωνική πίεση από την περικοπή της επιδοματικής πολιτικής.


Για το ιρανικό καθεστώς, το οποίο βρίσκεται ήδη έκτος των διεθνών αγορών, βιώνοντας τις συνέπειες των αμερικανικών κυρώσεων, το πλήγμα θα είναι ακόμα μεγαλύτερο ενώ το βάρος αναμένεται να επωμιστεί ο μετριοπαθής πρωθυπουργός της χώρας, Χασάν Ρουχανί. Το Ιράν βιώνει μια πρωτόγνωρη κοινωνική αναταραχή, η οποία δεν αναμένεται να τελειώσει σύντομα και η πτώση των τιμών του πετρελαίου σίγουρα θα την επιτείνει.

Η απώλεια εσόδων για τις περιφερειακές δυνάμεις όμως θα έχει αντίκτυπο και στα πολεμικά μέτωπα της Συρίας, της Υεμένης και του Ιράκ. Το Ιράν, η Σαουδική Αραβία και η Τουρκία θα αναγκαστούν να αναστείλουν τις ηγεμονικές βλέψεις και τις επεμβάσεις τους στην περιοχή.

Από την άλλη πλευρά, το Ισραήλ βγαίνει γεωπολιτικά κερδισμένο αφού δύο βασικοί περιφερειακοί του αντίπαλοι, το Ιράν και η Τουρκία, αποδυναμώνονται αισθητά. Μακροπρόθεσμα όμως πιθανή αστάθεια ή και ανατροπές στις μοναρχίες του Κόλπου και την Αίγυπτο μπορεί να το φέρουν αντιμέτωπο με νέα προβλήματα.