Η οικονομία καταρρέει… ο Ερντογάν αντέχει

Η Τουρκία βρίσκεται στη δίνη μιας βαθειάς και παρατεταμένης οικονομικής κρίσης. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει πως βρίσκεται σε κρίση και η προεδρεία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Ένα κυρίαρχο χαρακτηριστικό των ανελεύθερων ή ημί-αυταρχικών καθεστώτων, όπως της Τουρκίας, είναι ακριβώς αυτό: πως η κοινωνική δυσαρέσκεια δεν διαπερνά με ευκολία τις πολιτικές εξελίξεις.

Με άλλα λόγια, ακόμα και αν η τουρκική οικονομία βυθίζεται στην δύνη του κορωνοϊού και η κατάσταση της πλειοψηφίας των Τούρκων επιδεινώνεται, η θέση του Τούρκου Προέδρου δεν σημαίνει πως είναι με ένα γραμμικό τρόπο υπό αμφισβήτηση.

Η σύνδεση των δυο παραπάνω μεταβλητών, αποτελεί περισσότερο έναν ευσεβή πόθο πολλών Ελλήνων δημοσιολογούντων ή πολιτικών, οι οποίοι εδώ και πολλά χρόνια, ως σύγχρονοι μάντεις, ανά έξι μήνες προαναγγέλλουν την πτώση του Ερντογάν.

Γιατί αδυνατούμε να καταλάβουμε τόσο πολύ την Τουρκία; Μάλλον, γιατί παραβλέπουμε την τουρκική πραγματικότητα, επιμένοντας να αναλύουμε τα γεγονότα στην γειτονική χώρα μέσα από μια δυτικό-κεντρική προσέγγιση.

Κοινώς, γιατί αντιμετωπίζουμε την Τουρκία, ως κάτι που δεν είναι.

Αντιμέτωπη με τη νομισματική κρίση

Πριν από λίγες ώρες, έγινε γνωστό πως η τουρκική κυβέρνηση προχώρησε σε μια τεράστια ένεση ρευστότητας προς τρεις τουρκικές τράπεζες. Συγκεκριμένα, μέσα από το κρατικό επενδυτικό ταμείο της χώρας, το Turkiye Varlik Fonu (TWF), οι τουρκικές τράπεζες TC Ziraat Bankasi, Turkiye Halk  Bankasi και Turkiye Vakflar Bankasi TAO, θα ενισχυθούν με 21 δισεκατομμύρια τουρκικές λίρες, ποσό αντίστοιχο των 3 δισ. δολαρίων.

Με αυτόν τον τρόπο, όπως επισημαίνει σχετικό ρεπορτάζ του Bloomberg, το οικονομικό επιτελείο του Τούρκου προέδρου, επιδιώκει την ενίσχυση της κεφαλαιακής επάρκειας των κρατικών τραπεζών, ώστε αυτές με τη σειρά τους να χορηγήσουν δάνεια ύψους 24 δισ. δολαρίων στην τουρκική αγορά. Με άλλα λόγια, να τονώσει την κατανάλωση μέσω δανεισμού στα τουρκικά νοικοκυριά.

Μάλιστα, οι δυο κρατικές τράπεζες, Halkbank και Vakifbank, τόνισαν πως θα διαθέσουν τα νέα κεφάλαια για να στηρίξουν επιχειρήσεις του μεταποιητικού τομέα και των λιανικών πωλήσεων που επλήγησαν όταν ανεστάλη η οικονομική δραστηριότητα εξαιτίας της πανδημίας.

Το βαθύ τραύματα του τουρισμού

Όπως συμβαίνει και στην χώρα μας, μεγάλο στήριγμα της τουρκικής οικονομίας αποτελεί ο τουρισμός. Υπολογίζεται πως το 13% του τουρκικού ΑΕΠ προέρχεται από τον τουρισμό. Τα παράλια της Τουρκίας, αποτελούν έναν ιδιαίτερα δημοφιλή προορισμό για εκατομμύρια τουρίστες.

Η δίνη όμως του κορωνοϊού… νεκρώνει τον τουρισμό και δημιουργεί πονοκεφάλους στον Ερντογάν αλλά και στον γαμπρό του και υπουργό οικονομικών, Μπεράτ Αλμπαϊράκ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι πως από την απαγόρευση πτήσεων του περασμένου Μαρτίου ο κλάδος σύμφωνα με την Τουρκική Στατιστική Υπηρεσία, υπέστη μεγάλο πλήγμα. Σε σχέση με πέρυσι η πληρότητα των ξενοδοχείων μειώθηκε κατά 55,2%.

Η κατάρρευση της βιομηχανίας και των πωλήσεων

Η σημερινή έκθεση της Capital Economics αποτελεί ένα δυνατό χαστούκι στον Τούρκο Πρόεδρο αλλά και την οικονομική του πολιτική. Τα στοιχεία φανερώνουν κατάρρευση της βιομηχανικής παραγωγής και των λιανικών πωλήσεων το μήνα Μάρτιο και μεγάλη πτώση του τουρκικού ΑΕΠ.

Η Capital Economics εκτιμά ότι η τουρκική οικονομία θα συρρικνωθεί κατά 8,3% στο σύνολο του 2020, τονίζοντας παράλληλα ότι με την τουρκική λίρα να δέχεται ισχυρές πιέσεις, δεν υπάρχουν περιθώρια περαιτέρω χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής για να στηριχθεί η οικονομική δραστηριότητα.

Συγκεκριμένα, τα στοιχεία για τη βιομηχανική παραγωγή, δείχνουν μείωση της παραγωγής  κατά 7,1% σε μηνιαία βάση και κατά 2% σε ετήσια. Οι λιανικές πωλήσεις ήταν ακόμη χειρότερες, υποχωρώντας σε ποσοστό 8,1%, καθώς η Τουρκία εμφανίζει από τα υψηλότερα νούμερα κρουσμάτων στις αναδυόμενες οικονομίες και οι πολίτες σταμάτησαν να ψωνίζουν.

Μάλιστα τα στοιχεία δείχνουν ότι η τουρκική οικονομία εισήλθε σε τροχιά ύφεσης από το α’ τρίμηνο του έτους και παρά τα σχετικά ισχυρά στοιχεία του Ιανουαρίου και του Φεβρουαρίου, η πτώση του Μαρτίου ήταν τόσο δραματική που παρέσυρε την οικονομία. Την ίδια ώρα, ο PMI υποδεικνύει ότι η μεταποιητική παραγωγή αναμένεται να έχει καταρρεύσει σε ποσοστό 40% τον Απρίλιο, σε ετήσια βάση.

Η οικονομία ματώνει στη… Συρία και την Λιβύη

Την ίδια ώρα, που ο Τούρκος πολίτης βλέπει το εισόδημα του να μειώνεται και την αγοραστική του αξία να γκρεμίζεται, παρακολουθεί τον Τούρκο πρόεδρο να δίνει εκατομμύρια στα πολεμικά μέτωπα σε Λιβύη και Συρία.

Από το 2015, όταν και ο τούρκος πρόεδρος, εισέβαλλε στην Συρία υπολογίζεται πως έχει δαπανήσει δεκάδες εκατομμύρια ευρώ είτε για τις προμήθειες του τουρκικού στρατού είτε για την υποστήριξη των τζιχαντιστών του Ελεύθερου Συριακού Στρατού.

Τα ίδια ισχύουν και στην περίπτωση της Λιβύης. Μόνο που λόγω γεωγραφικής απόστασης, η προμήθεια οπλισμού είναι ακόμα πιο κοστοβόρα για το τουρκικό κράτος.

Αντί επιλόγου

Αν κάτι έχει αποδείξει στα περίπου 15 χρόνια που κυβερνά την Τουρκία, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είναι πως είναι ένας πολύ δύσκολος «αντίπαλος» για κάθε παίκτη. Ο Τούρκος πρόεδρος έχει δείξει ότι είναι σκληρό καρύδι.