Έρχεται το ψηφιακό γουάν και απειλεί την κυριαρχία του δολαρίου

Οι Κινέζοι με το απόλυτο gamechanger στη μετά-κορωνοϊού εποχή

Γράφει ο Γιάννης Τσιρογιάννης

Μια σιωπηλή αλλά επαναστατική αλλαγή συμβαίνει εν μέσω της πρωτόγνωρης κρίσης που βιώνει ο πλανήτης. Ο κορωνοϊός αποτελεί καλώς ή κακώς την αφορμή για μια μαζική μετατόπιση δυνάμεων που θα αλλάξει ριζικά την παγκόσμια σκακιέρα. Κυβερνήσεις αρπάζουν εξουσίες, εταιρείες χρεοκοπούν ενώ άλλες αναδεικνύονται, το χάρτινο χρήμα εγκαταλείπεται για χάριν του ψηφιακού.

Οι ΗΠΑ αναμένεται να δανειστούν το ασύλληπτο ποσό των 3 τρις. για το β’ τρίμηνο του έτους, προκειμένου να καλύψουν τις κορωνο-δαπάνες. Πρόκειται για ποσό-ρεκόρ (υπερδιπλάσιο του συνολικού δανεισμού για το 2019) το οποίο θα εκτοξεύσει το αμερικανικό χρέος πάνω από τα 27 τρις. δολάρια. Και καθώς η Fed τυπώνει ανεξέλεγκτα δολάρια, ευτελίζοντας πλέον την αξία του παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος, ο Κινέζος ετοιμάζεται να «χτυπήσει» τον ευάλωτο Αμερικάνο στην πλέον κρίσιμη στιγμή της σύγχρονης ιστορίας του, σε κάτι που ίσως αποδειχθεί η μεγαλύτερη μετατόπιση οικονομικής δύναμης του τελευταίου αιώνα.

Η αμερικανική οικονομία αναμένεται να συρρικνωθεί έως και 40% στο πρώτο εξάμηνο του 2020. Από την άλλη η Κίνα, που ήδη εδώ και μερικά χρόνια αποτελεί την ισχυρότερη οικονομία του κόσμου σε όρους Ισοτιμίας Αγοραστικής Δύναμης (PPP-Purchasing Power Parity), ίσως γίνει σύντομα η ισχυρότερη οικονομία και σε όρους συναλλαγματικής ισοτιμίας.

Ο μετά-κορωνοϊού κόσμος στην εποχή του «Μεγάλου Εγκλεισμού» θα χρειαστεί και ένα… κορωνο-νόμισμα. Και εδώ είναι που μια σοβαρή υποψηφιότητα εισέρχεται στο προσκήνιο, με σκοπό να αλλάξει τους κανόνες του παιχνιδιού: το ψηφιακό γουάν.

Τον περασμένο μήνα, η Λαϊκή Τράπεζα της Κίνας (PBOC) ξεκίνησε δοκιμές ηλεκτρονικών πληρωμών σε τέσσερις διαφορετικές περιοχές της Κίνας χρησιμοποιώντας το νέο ψηφιακό γουάν, το οποίο ουσιαστικά αναμένεται να αντικαταστήσει εξ ολοκλήρου το χάρτινο χρήμα. Ωστόσο δεν υπάρχει ακόμη χρονοδιάγραμμα για το επίσημο λανσάρισμα του συστήματος Ηλεκτρονικών Πληρωμών Ψηφιακού Νομίσματος (Digital Currency Electronic Payment – DCEP).

Ο άνθρωπος πίσω από τα μεγαλεπήβολα σχέδια των Κινέζων είναι ο διοικητής της PBOC, Yi Gang, ο οποίος έχει επιβεβαιώσει πως πέραν των προαναφερθέντων δοκιμών αναμένεται να τεστάρει το νέο σύστημα και στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 2022 στο Πεκίνο. Παρότι, σύμφωνα με τον Yi, το DCEP έχει πραγματοποιήσει σπουδαία πρόοδο, ο ίδιος ισχυρίζεται πως η Τράπεζα θα είναι επιφυλακτική, ιδιαίτερα προκειμένου να μελετήσει παραμέτρους όπως π.χ. το ξέπλυμα χρήματος, τις οποίες θα πρέπει να ενσωματώσει στο σχεδιασμό του καινοτόμου αυτού συστήματος συναλλαγών.

Άσχετα με το τι λέει (ή δε λέει) ο Κινέζος, το DCEP αποτελεί ουσιαστικά το μοχλοβραχίονα που θα επιτρέψει στην ασιατική οικονομία να πραγματοποιήσει ενδεχομένως ένα καθοριστικό βήμα προς την αντικατάσταση του αμερικανικού δολαρίου ως παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος. Αμφίβολο; Η Κίνα βρίσκεται ήδη μπροστά στη ψηφιακή κούρσα, και γνωρίζει πως νικητής σε αυτήν την ιστορία θα είναι αυτός που θα φέρει πρώτος αποτέλεσμα (όπως γίνεται πάντα άλλωστε). Όσο το συντομότερο λανσάρει το DCEP, τόσο πιο εύκολα θα πείσει τον υπόλοιπο κόσμο να ακολουθήσει, ειδικά το λεγόμενο «Παγκόσμιο Νότο», όπως πχ. Ινδία και Αφρική.

Η PBOC αναπτύσσει το πρωτοποριακό αυτό σύστημα σε συνεργασία με τις τέσσερις μεγαλύτερες κρατικές τράπεζες της Κίνας, καθώς και με τους κολοσσούς των ψηφιακών πληρωμών Tencent και Ant Financial. Μάλιστα σχετική εφαρμογή για smartphone σχεδιασμένη από την ABC – τη μεγαλύτερη αγροτική τράπεζα της Κίνας- κυκλοφορεί  ήδη στο WeChat με 1 δις. χρήστες. Επιπλέον, 19 κορυφαίες αλυσίδες εστίασης και λιανικής συμπεριλαμβανομένων των Starbucks, McDonald’s και Subway λαμβάνουν μέρος στις πιλοτικές δοκιμές του DCEP.

Την ώρα που το μεγαλύτερο μέρος του πλανήτη ακόμη αγνοεί ή χλευάζει το Bitcoin, με τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες (όπως Ελλάδα) να μη διαθέτουν καν νομοθετικό πλαίσιο για τα ψηφιακά νομίσματα, η Κίνα προχωρά με αλματώδη ρυθμό στο ψηφιακό φάσμα. Έχει ήδη εγκατασταθεί δίκτυο Blockchain Service όχι μόνο για εγχώριες αλλά διεθνείς συναλλακτικές δραστηριότητες, ενώ έχει σχηματιστεί και η σχετική επιβλέπουσα αρχή (η αντίστοιχη επιτροπή κεφαλαιαγοράς), με στελέχη από μεγαθήρια όπως Baidu και Tencent. Πρόκειται για μερικά μόνο δείγματα της προόδου των Κινέζων στον τομέα του ψηφιακού χρήματος.

Φυσικά σε αυτήν την κούρσα δεν τρέχουν μόνοι. ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο, Ρωσία και Ινδία πρόκειται επίσης να λανσάρουν τα δικά τους κρατικά κρυπτονομίσματα, με σκοπό να αντικαταστήσουν το χάρτινο χρήμα. Επομένως τι είναι αυτό που δίνει έξτρα πόντους στον Κινέζο;

Θα υποστηρίζεται από τον χρυσό το ψηφιακό γουάν;

Κι εδώ ξεκινούν τα ωραία… Η νούμερο ένα φήμη που κάνει το γύρο των παγκόσμιων χρηματοπιστωτικών hub αυτή τη στιγμή είναι πως το ψηφιακό γουάν θα υποστηρίζεται από… χρυσό! Οι πληροφορίες δεν έχουν επιβεβαιωθεί από μεριάς Πεκίνου – άλλωστε τη στιγμή που οι Κινέζοι θα ανακοινώσουν κάτι τέτοιο, θα είναι σα να χτυπά «κεραυνός» το αμερικανικό δολάριο.

Τις τελευταίες ημέρες τραπεζικές πηγές από Χονγκ Κονγκ έχουν κυκλοφορήσει στο διαδίκτυο την πληροφορία πως δεν είναι στα σχέδια του Πεκίνου να αντικαταστήσει το δολάριο με το γουάν. Η επίσημη γραμμή από Κίνα είναι πως το αμερικανικό δολάριο θα είναι καλύτερα να αντικατασταθεί από ένα «καλάθι» νομισμάτων (δολάριο, ευρώ, γουάν, γιεν) που θα εγκρίνει το ΔΝΤ, καθώς κάτι τέτοιο θα απάλλασσε το γουάν από το βάρος ενός παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος.

Όμως η ρητορική αυτή ενδεχομένως να μην είναι τίποτα παραπάνω από τακτική αποπροσανατολισμού, εν μέσω διαρκούς «πολέμου» πληροφοριών μεταξύ ΗΠΑ-Κίνας. Ένα τέτοιο καλάθι νομισμάτων υπό το ΔΝΤ θα σήμαινε και πάλι πως οι ΗΠΑ έχουν τον έλεγχο – και αυτό δεν είναι κάτι που θέλουν οι Κινέζοι.

Το ζουμί της υπόθεσης είναι πως ένα ψηφιακό κυρίαρχο γουάν ίσως βασιστεί στον χρυσό, προκειμένου να υποστηρίζει τα ομόλογα, ή απλά ως εχέγγυο. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, τα κράτη δε θα χρειάζεται να εξάγουν περισσότερο στην Κίνα από ότι εισάγουν προκειμένου να έχουν αρκετά γουάν για το εμπόριο. Και το Πεκίνο δε θα χρειάζεται να τυπώνει γουάν ηλεκτρονικά –και πλασματικά, όπως συμβαίνει με το αμερικανικό δολάριο, με ότι αυτό συνεπάγεται (βλέπε πληθωρισμός)- ούτως ώστε να καλύπτει τη ζήτηση. Το ψηφιακό γουάν ουσιαστικά θα στηρίζεται στην τεράστια ποσότητα των Made in China προϊόντων και υπηρεσιών, και η αξία του θα αποφασίζεται από την αγορά, όπως συμβαίνει με τα κρυπτονομίσματα. Η τεχνολογία blockchain θα δώσει στο κινεζικό νόμισμα την απαραίτητη κυριαρχία ώστε να παρακάμπτει το αμερικανικοκρατούμενο χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Φυσικά αυτό δε συνέβη εν μία νυκτί. Πρόκειται για μια σιωπηλή διαδικασία που έχει δρομολογηθεί ήδη από τα τέλη του 2000, με τους Κινέζους κυριολεκτικά να γεμίζουν τα θησαυροφυλάκια των τραπεζών τους με τόνους χρυσού τα τελευταία χρόνια, γεγονός που ενισχύει περαιτέρω το συγκεκριμένο σενάριο. Το μόνο που περιμένει το Πεκίνο είναι η κατάλληλη στιγμή για να θέσει σε εφαρμογή το σχέδιο, και το σκηνικό που διαμορφώνεται εν μέσω κορωνοϊού μοιάζει ιδανικό, με την κινεζική οικονομία να παρουσιάζει τις λιγότερες απώλειες σε σύγκριση με τον υπόλοιπο κόσμο. Βέβαια το σχέδιο γουάν χρειάζεται και τη στήριξη του Παγκόσμιου Νότου, κάτι που οι ΗΠΑ γνωρίζουν πολύ καλά, γι’ αυτό και άλλωστε αντεπιτίθενται επικοινωνιακά τις τελευταίες ημέρες.

Όπως και να έχει, η μάχη για τον «ψηφιακό θρόνο» θα είναι άκρως ενδιαφέρουσα. Όποιος κρατά το μαχαίρι στις συναλλαγές του μέλλοντος (στον μετά κορωνοϊού κόσμο) θα κρατά και το πεπόνι…