Γιατί Αίγυπτος και Τουρκία δεν θα οδηγηθούν σε πόλεμο

Του Κυριάκου Δημάγγελου*

Θα ξεσπάσει πόλεμος ανάμεσα στην Αίγυπτο και την Τουρκία; Θα εισβάλει στην Λιβύη ο αιγυπτιακός στρατός ώστε να αποτρέψει την μετατροπή της χώρας σε τουρκικό προτεκτοράτο; Είναι σύμμαχος της Ελλάδας ο Αιγύπτιος πρόεδρος Σίσι;

Τις τελευταίες ημέρες, όλο ένα και περισσότεροι Έλληνες αναλυτές και δημοσιογράφοι, απαντούν στα παραπάνω ερωτήματα, επιχειρώντας να πείσουν το ελληνικό ακροατήριο πως Αίγυπτος και Τουρκία βρίσκονται στα πρόθυρα ενός πολέμου. Η ιδέα πως ο Ερντογάν θα κατατροπωθεί από τον αιγυπτιακό στρατό και πως το παράνομο τουρκόλιβυκο μνημόνιο θα γίνει παρελθόν από την Αίγυπτο και τον Χαφτάρ είναι πράγματι πολύ βολική για το ελληνικό ακροατήριο.

Δυστυχώς όμως στις Διεθνείς Σχέσεις και μάλιστα στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, οι βολικές επιλογές έχουν πεθάνει προ πόλου. Όλα τα μέχρις στιγμής δεδομένα καταλήγουν στο αντίθετο συμπέρασμα, πως δηλαδή οι Αιγύπτιοι ούτε θέλουν ούτε και μπορούν να εμπλακούν σε μια πολεμική σύγκρουση με την Τουρκία.

Τα κυριαρχικά δικαιώματα της Αιγύπτου δεν απειλούνται…

Η Αίγυπτος είναι από τις πρώτες χώρες που καταδίκασαν τόσο το τούρκο-λιβυκό σύμφωνο όσο και την στρατιωτική εμπλοκή της Τουρκίας στην Λιβύη.

Ωστόσο, σύμφωνα με Αιγύπτιους γεωπολιτικούς και οικονομικούς αναλυτές του Υπουργείου Εξωτερικών, «η συμφωνία μεταξύ Άγκυρας και Τρίπολης είναι πολύ προσεκτικά διατυπωμένη έτσι ώστε να μην καταπατά τα δικαιώματα της Αιγύπτου». Μάλιστα, σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, «η συμφωνία αυτή αφήνει πολύ περισσότερα οφέλη για την Αίγυπτο απ’ όσα θα μπορούσε να της δώσει μια συμφωνία μεταξύ Αιγύπτου- Ελλάδας-Κύπρου και Ισραήλ».

Αν λοιπόν γνώμονας των κρατών στις διεθνείς σχέσεις είναι το εθνικό συμφέρον, τότε η Αίγυπτος δεν έχει κανένα λόγο να εμπλακεί ευθέως με την Τουρκία σε μια πολεμική σύρραξη. Η αιγυπτιακή εναντίωση στα νέο-οθωμανικά σχέδια του Τούρκου Προέδρου έχει πολύ περισσότερο να κάνει με τον πόλεμο των «σφαιρών επιρροής» που διεξάγεται εδώ και πολλά χρόνια στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής και της Βορείου Αφρικής… αλλά πάντα με την μορφή του «πολέμου δια αντιπροσώπων» και όχι της ευθείας ρήξης.

Αίνιγμα η πιθανή στρατιωτική εμπλοκή

Η Αίγυπτος αποτελεί δίχως αμφιβολία μια ισχυρή στρατιωτική δύναμη. Σε καμία όμως περίπτωση μια περιφερειακή υπερδύναμη, όπως θέλει να την παρουσιάζει ο Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι ή όπως πιστεύουν ορισμένοι στην Ελλάδα.

Υπό την ηγεσία του Σίσι, ο αιγυπτιακός στρατός έχει πράγματι αναβαθμιστεί σημαντικά με νέας τεχνολογίας όπλα προερχόμενα κυρίως από την αμερικανική και ρωσική αγορά, ενώ σύμφωνα με «Global Firepower» θεωρείται ως ο 9ος ισχυρότερος στρατός στον κόσμο.

«Παρά όμως την αναβάθμιση και την απόκτηση νέων στρατιωτικών τεχνολογιών, ο αιγυπτιακός στρατός υστερεί σημαντικά στο επίπεδο της στρατιωτικής εκπαίδευσης και εμπειρίας» όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Robert Springborg. Πράγματι, οι Αιγύπτιοι απέχουν από τα πεδία των μαχών για πάνω από σαράντα χρόνια. Οι μόνες πολεμικές επιχειρήσεις που εμπλέκονται είναι στο έδαφος του Σινά, όπου ο αιγυπτιακός στρατός πραγματοποιεί επιχειρήσεις έναντι τζιχαντιστών του Ισλαμικού Κράτους.

Στον αντίποδα, η Τουρκία εμπλέκεται σε τρία πολεμικά μέτωπα, αυτό της Συρίας, του Ιράκ και της Λιβύης, ενώ το πολεμικό ναυτικό και η αεροπορία της δοκιμάζει τις ελληνικές αντοχές σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο καθημερινά. Τι σημαίνουν όλα τα παραπάνω πως το όποιο ποσοτικό πλεονέκτημα της Αιγύπτου εξισορροπείται από την ποιότητα και τις στρατιωτικές παραστάσεις που έχει ο τουρκικός στρατός.

Ο ρόλος του ΝΑΤΟ, η εμπλοκή των Η.Π.Α και η στάση της Ρωσίας

«Λίγους μονάχα μήνες πριν τις αμερικανικές εκλογές, ο Ντόναλτ Τραμπ είναι ο τελευταίος άνθρωπος που θα ήθελε να δει μια περιφερειακή σύρραξη ανάμεσα στην Αίγυπτο και την Τουρκία στην Λιβύη» υπογράμμισε μιλώντας στο Al Jazeera, ο καθηγητής πολιτικής επιστήμης στην Καλιφόρνια και ειδικός στα ζητήματα της Αιγύπτου, Nabil Mikhail. Στην πραγματικότητα, τόσο ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν όσο και ο Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι, αποτελούν δυο βασικούς συμμάχους του Αμερικανού προέδρου στην εύθραυστη περιοχή της Μέσης Ανατολής και της Βορείου Αφρικής, τους οποίους σε καμία περίπτωση δεν θα ήθελε να δει σε πόλεμο.

Την ίδια ώρα, η Ρωσία διατηρεί ιδιαίτερα «θερμές» σχέσεις τόσο με την Τουρκία όσο και με την Αίγυπτο, τόσο για την Λιβύη. Συνεπώς, μια πιθανή στρατιωτική εμπλοκή ανάμεσα στις δυο πλευρές, θα δημιουργούσε προβλήματα και στην ρωσική εξωτερική πολιτική, η οποία καλείται να διατηρήσει λεπτές ισορροπίες ανάμεσα στον άξονα των Η.Α.Ε, της Σ. Αραβίας και της Αιγύπτου και στην συμμαχία Τουρκίας-Κατάρ.

Τέλος, αποτρεπτική παράμετρος για μια στρατιωτική εμπλοκή ανάμεσα στις δυο δυνάμεις είναι και το ΝΑΤΟ. Ακόμα και αν βάλλεται από πολλές ευρωπαϊκές  χώρες για την αναθεωρητική της ατζέντα, η Τουρκία αποτελεί μέλος του ΝΑΤΟ. Όποτε, μια πιθανή στρατιωτική σύγκρουση ανάμεσα στις δυο χώρες, θα μπορούσε να φέρει το ΝΑΤΟ συλλογικά απέναντι στην Αίγυπτο. Το σενάριο αυτό άλλωστε το έφερε στο προσκήνιο… θυμίζοντας το και στους Αιγυπτίους και ο εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών Χαμί Ακσόι.

Ζητούμενο για τον Σίσι η σταθεροποίηση

Τόσο η Αίγυπτος όσο όμως και η Τουρκία είναι δυο χώρες που δοκιμάζονται από βαθιά οικονομική κρίση, η οποία έγινε ακόμα πιο έντονη μετά την κρίση του κορωνοϊού. Ωστόσο, για την Αίγυπτο η κατάσταση είναι ακόμα πιο περίπλοκη.

Εν αντιθέσει με την Τουρκία, στην οποία παρά τα τεράστια οικονομικά προβλήματα ο Ερντογάν κυριαρχεί, στην Αίγυπτο ο Σίσι αντιμετωπίζει ακόμα και σήμερα τις προκλήσεις της Μουσουλμανικής Αδελφότητας αλλά και της αιγυπτιακής νεολαίας που βρίσκεται κυριολεκτικά στο κοινωνικό και οικονομικό περιθώριο.

Για τον Σίσι, μια ενδεχόμενη στρατιωτική αντιπαράθεση με την Τουρκία, θα πυροδοτούσε εξελίξεις στο εσωτερικό της χώρας του. Η πολεμική κινητοποίηση ενός οικονομικά εξαθλιωμένου και βαθιά διχασμένου λαού, ο οποίος μάλιστα βλέπει τον αρχηγό του ως δικτάτορα, θα μπορούσε να έχει τα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα προκαλώντας ακόμα και εμφύλια σύρραξη.

Αντί Επιλόγου

Όλα τα παραπάνω επιχειρούν να αποδείξουν πως στην διεθνή σκηνή, το κάθε κράτος κινείται με βάση το δικό του συμφέρον, ενώ οι αποφάσεις λαμβάνονται σύμφωνα με έναν υπολογισμό κόστους-οφέλους που προσμετρά διαφορετικά δεδομένα, μεταβλητές και καταστάσεις.  Δυστυχώς για εμάς, το σενάριο η Αίγυπτος και η Τουρκία να καταλήξουν σε μια συμφωνία για την διχοτόμηση της Λιβύης με τις ευλογίες των Μεγάλων Δυνάμεων είναι πολύ πιο πιθανό από το σενάριο του πολέμου μεταξύ των δυο χωρών.

Μόσχα… καλεί Κάιρο

Εν μέσω της αυξανόμενης έντασης στην Λιβύη, Ρωσία και Αίγυπτος αναβαθμίζουν ακόμα περισσότερο τις σχέσεις τους στον τομέα της άμυνας και των στρατιωτικών εξοπλισμών. Πριν από λίγες ημέρες, το Κάιρο ανακοίνωσε την κατασκευή πεντακοσίων νέων τεθωρακισμένων Τ-90MS, μετά την συμφωνία της κυβέρνησης Σίσι με την ρωσική εταιρία Uralvagonzavod (UVZ) και τον οργανισμό εξαγωγής όπλων Rosoboronexport. Το ρωσικής προέλευσης T-90MS, θα δώσει μεγάλη ώθηση στις αιγυπτιακές δυνάμεις καθώς αποτελεί την τελευταία εξαγωγική έκδοση του τρίτης γενεάς άρματος Τ-90, ενσωματώνοντας σημαντικές βελτιώσεις στους τομείς του οπλισμού, σύγχρονο σύστημα ελέγχου πυρός, ικανότητα να μάχεται σε συνθήκες ημέρας και νύχτας, αλλά και δυνατότητα να κινείται ακόμα και σε δύσκολα θέατρα επιχειρήσεων όπως αυτά της ερήμου. Υπενθυμίζεται, πως εντός του 2021, ο αιγυπτιακός στρατός θα παραλάβει και τα ρωσικά μαχητικά SU-35, αναβαθμίζοντας ακόμα περισσότερο την αιγυπτιακή αεροπορία.

Η επίθεση στην Αλ-Ουατίγια και ο τουρκικός εκνευρισμός

Είναι γνωστό πως η αεροπορική βάση της Αλ-Ουατίγια, τον τελευταίο καιρό έχει μετατραπεί σε μια ιδιόμορφη τουρκική βάση για τα drones που επιχειρούν στον Λιβυκό ουρανό αλλά και για τις χερσαίες δυνάμεις του Ερντογάν που βρίσκονται στην Λιβύη. Για αυτόν εξάλλου τον λόγο, έχουν στην κυριολεξία θωρακιστεί με σύγχρονα συστήματα αεράμυνας και εξελιγμένα συστήματα ασφαλείας. Το γεγονός πως η επίθεση το βράδυ της Κυριακής, δεν έγινε δυνατό να αποτραπεί έχει προκαλέσει νευρικότητα στην Άγκυρα, με τον Χουλουσί Ακάρ να διατάζει την μεταφορά νέων συστημάτων και τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να «δείχνει» την Γαλλία ως ενορχηστρωτή της επίθεσης.

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ΑΞΙΑ του Σαββάτου