Ντόναλντ Τράμπ ή Τζο Μπαϊντεν;

Γράφει ο Σπύρος Σουρμελίδης

Λίγα 24ωρα έμειναν για να μάθουμε το αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών στις ΗΠΑ, για το ποιος θα είναι ο επόμενος Πρόεδρος των ΗΠΑ. Το αποτέλεσμα ενδιαφέρει και την Ελλάδα (όπως ενδιαφέρει και ολόκληρο τον κόσμο) ειδικά αυτή την περίοδο της έντασης με την Τουρκία.

Οι έρευνες (δημοσκοπήσεις, αναλύσεις κλπ) δείχνουν οτι ο Μπαϊντεν  έχει ένα σημαντικό  προβάδισμα 9%-12%, σε ότι αφορά και τις ψήφους (το ποσοστό σε παναμερικανικό επίπεδο), αλλά και τους εκλέκτορες, που είναι και το καθοριστικό. Ακόμα και το  δίκτυο FOX, παρουσιάζει στοιχεία που δείχνουν  τον Μπαϊντεν νικητή, να έχει ήδη εξασφαλίσει τους 270 εκλέκτορες.  Ομως θα περιμένουμε να δούμε το αποτέλεσμα.

Την τελευταία εβδομάδα ο Τζο Μπαϊντεν φαίνεται ότι έχει διασφαλίσει ήδη 279 έως 290 εκλέκτορες, από τους 538 συνολικά. (Ο νικητής χρειάζεται το λιγότερο 270 εκλέκτορες). Αντιθέτως ο Ντόναλντ Τράμπ έχει 163 εκλέκτορες , ενώ 85 ακόμα εκλέκτορες βρίσκονται στην αδιευκρίνιστη ζώνη (δηλαδή δεν έχει φανεί από τις δημοσκοπήσεις σε ποιον θα καταλήξουν). Ακόμα όμως και αν ο Τράμπ κερδίσει και τους 85, και πάλι θα έχει απλώς 248 εκλέκτορες, δηλαδή δεν μπορεί να κερδίσει.

Γιατί όμως θεωρούμε ότι είναι παρακινδυνευμένες οι πρόωρες προβλέψεις;  Πρώτον γιατί η εμπειρία των εκλογών του 2016, έδειξε ότι οι έρευνες μπορεί να κάνουν λάθος. Και δεύτερον γιατί ο διχασμός στις ΗΠΑ είναι τόσο μεγάλος που δημιουργεί φανατικά στρατόπεδα. Αν ο Τράμπ δεν είχε κάνει τόσα πολλά και τόσο μεγάλα λάθη στην διαχείριση του κοροναϊού, μπορεί και να ήταν ο νικητής.  Υπάρχει και ένας ακόμα λόγος. Ο διχασμός μέσα στο ίδιο το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Φαίνεται αυτό στη μάχη που γίνεται στην Πολιτεία τους Τέξας, στην οποία παραδοσιακά κερδίζουν (για πάνω από 100 χρόνια) οι Ρεπουμπλικάνοι. Αυτή τη φορά υπάρχει ένα μικρό ενδεχόμενο να κερδίσουν οι Δημοκρατικοί ή καλύτερα να χάσουν οι Ρεπουμπλικάνοι, γιατί η ισχυρή πολιτικά οικογένεια Μπους (που ελέγχει το Τέξας) είναι απέναντι στον Τράμπ και δεν θέλει την επανεκλογή του.  Έτσι το προβάδισμα  του Τράμπ στο Τέξας είναι πολύ μικρό (συν , πλην 2%) στα όρια του στατιστικού λάθους. Δεν αποκλείεται λοιπόν για πρώτη φορά από το 1908 οι Δημοκρατικοί να κερδίσουν στο Τέξας, το οποίο δίνει 38 εκλέκτορες.

Ο Τράμπ όπως είπαμε φαίνεται να έχει διασφαλίσει 163 εκλέκτορες, Ομως οι 38 του Τέξας δεν έχουν ακόμα διασφαλιστεί, αν και προηγείται και στο Τέξας. Άρα η σταθερή βάση του είναι 125 εκλέκτορες.

Ο αντίπαλος του Τζο Μπαϊντεν έχει σταθερή βάση 212 εκλέκτορες. Εξασφαλίζει ακόμα 67, (σύνολο 279) οι οποίοι όμως μπορεί και να μετακινηθούν την τελευταία στιγμή ή τουλάχιστον κάποιοι απ αυτούς.

Οι σκληροί πυρήνες λοιπόν,  ήταν την τελευταία εβδομάδα,  212 για τον Μπάιντεν που προηγείται και 125 για τον Τράμπ.

 Οι κρίσιμες Πολιτείες

Δέκα εταιρείες στις έρευνες τους δίνουν νικητή τον Μπαϊντεν με διαφορές στα ποσοστά από 9%-12%. Ομως σημασία έχει η μάχη για τις Πολιτείες δηλαδή για τους εκλέκτορες.

Οι κρίσιμες Πολιτείες την τελευταία εβδομάδα ηταν η Φλόριντα, η Τζώρτζια, η Βόρεια Καρολίνα, το Οχάιο και η Αϊόβα. Είναι όμως κρισιμότερη όλων των Τέξας, το οποίο φαίνεται να κερδίζει οριακά ο Τράμπ. Αν το χάσει όλα τα υπόλοιπα δεν έχουν σημασία.

Για πολλούς ερευνητές 10 είναι οι καθοριστικές Πολιτείες, με δοδεμένο οτι σε κάποιες Πολιτείες τα πράγματα είναι πολύ εμφανή, (δηλαδή δεν μπορεί να  ανατραπεί το αποτέλεσμα)  είτε υπέρ του Μπάιντεν, είτε υπέρ του Τράμπ: Φλόριντα, Πενσυλβάνια, Βόρεια Καρολίνα, Ουισκόνσιν, Μίσιγκαν, Αριζόνα, Οχάιο, Αϊόβα,  Τζώρτζια και Τέξας. 

Το ενδιαφέρον των ψηφοφόρων φαίνεται να είναι μεγάλο, έχουν ήδη ψηφίσει πάνω από 70 εκατομμύρια Αμερικανοί, είτε δια ζώσης είτε με επιστολή.

Το αμερικανικό σύστημα των εκλεκτόρων

 Το εκλογικό σύστημα στις ΗΠΑ είναι αρκετά πολύπλοκο. Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν εκλέγεται απευθείας από το λαό, αλλά από το Σώμα των Εκλεκτόρων. Κάθε μία από τις 50 Πολιτείες έχει έναν προκαθορισμένο αριθμό εκλεκτόρων, ανάλογα με το πληθυσμιακό μέγεθος της Πολιτείας. Πρακτικά  οι Αμερικανοί πολίτες δεν ψηφίζουν Πρόεδρο αλλά προεδρικό εκλέκτορα. Ο οποίος φυσικά δηλώνει ποιόν υποψήφιο στηρίζει και εκπροσωπεί. (Λεπτομέρεια: Ο εκλέκτορας ακόμα και την τελευταία στιγμή έχει το δικαίωμα να αλλάξει στρατόπεδο, ανεξαρτήτως της εντολής που έχει λάβει από τους ψηφοφόρους). 

Ο συνολικός αριθμός των εκλεκτόρων είναι 538 όσα και τα μέλη του Κογκρέσου. Άρα αυτός που θα εκλεγεί χρειάζεται 270 εκλέκτορες. Η κάθε Πολιτεία δεν εκλέγει ίσο αριθμό εκλεκτόρων, αλλά βάσει του πληθυσμού της. Έτσι η Καλιφόρνια π.χ. έχει 55 εκλέκτορες, το Τέξας 38, αλλά το Μέιν 3, το Νιου Χαμσάιρ 3 κλπ. Όποιος υποψήφιος έρθει πρώτος στην κάθε συγκεκριμένη Πολιτεία έστω και κατά μία ψήφο,  παίρνει το σύνολο των εκλεκτόρων. Έτσι π.χ. οι Δημοκρατικοί που κερδίζουν παραδοσιακά στην Καλιφόρνια παίρνουν και τους 55 εκλέκτορες, όπως οι Ρεπουμπλικάνοι στο Τέξας που παίρνουν και τους 38.

Δηλαδή εφαρμόζεται το πλειοψηφικό σύστημα για την εκλογή των εκλεκτόρων. Γι αυτό και βλέπουμε την αντίφαση , ο νικητής να έχει πάρει λιγότερα εκατομμύρια ψήφων από τον δεύτερο , αλλά εκλέγεται γιατί έχει πάρει περισσότερους εκλέκτορες. Ο Αλ Γκορ το 2000, αν και συγκέντρωσε μισό εκατομμύριο περισσότερες ψήφους από τον Μπους, δεν  έγινε πρόεδρος, γιατί ο Μπους είχε περισσότερους εκλέκτορες. Το ίδιο έγινε και το 2016. Ενώ η Κλίντον συγκέντρωσε κοντά δύο εκατομμύρια περισσότερες ψήφους από τον Τράμπ, αλλά ο Τράμπ έγινε πρόεδρος. Οι Γκορ και Κλίντον κέρδιζαν μεγάλες Πολιτείες (π.χ Καλιφόρνια των 40 εκατομμυρίων) , αλλά επειδή έχαναν σε πολλές μικρές είχαν λιγότερους συνολικά εκλέκτορες.

Το σύστημα αυτό συσπειρώνει τους εκλογείς μόνο στους δύο πρώτους υποψηφίους, μια και ο τρίτος είναι σχεδόν αδύνατο να επικρατήσει. Η συμμετοχή στις εκλογές δεν είναι υποχρεωτική γι αυτό και βλέπουμε τεράστιες κινητοποιήσεις , που απαιτούν εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια. Στόχος είναι να πειστούν οι ψηφοφόροι να πάνε στην κάλπη υπερ του ενός ή του άλλου υποψηφίου.