Το παρασκήνιο του “Μακεδονικού”, κατά τον Ν. Κοτζιά – Τι αναφέρει στο βιβλίο του “Η λογική της λύσης”

O Nίκος Κοτζιάς, στο βιβλίο του “Η Λογική της Λύσης” αφηγείται μέσα σε 1.008 σελίδες άγνωστα παρασκήνια και περιστατικά από την περιπετειώδη διαδρομή που οδήγησε στη συμφωνία των Πρεσπών το 2018 και ταυτόχρονα αποκαλύπτει απόρρητους χειρισμούς όλων των κυβερνήσεων και των πρωθυπουργών από το 1991 μέχρι σήμερα

Όπως αναφέρει ο πρώην υπουργός Εξωτερικών “οι ελληνικές κυβερνήσεις από τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη 1990- 1993 έως τον Αντώνη Σαμαρά 2012-2015, στο θέμα του λεγόμενου Μακεδονικού, επιδόθηκαν σε μυστική διπλωματία χωρίς αποτέλεσμα, ενώ είχαν αποδεχθεί χωρίς να το παραδέχονται, όπως ο ίδιος ισχυρίζεται, τη διπλή ή τριπλή ονομασία για την ΠΓΔΜ πάντοτε με τη συμπερίληψη του ονόματος “Μακεδονία”.

Ο συγγραφέας, στο βιβλίο του, αποσπάσματα του οποίου προδημοσιεύει η Καθημερινή, κριτικάρει τους πάντες και ιδιαίτερα τους πρώην πρωθυπουργούς.

Όπως γράφει “ο Κώσταντίνος Μητσοτάκης ήταν άνθρωπος της λύσης αλλά δεν είχε κατανοήσει επαρκώς τη λογική της”, γράφει. “Η πολιτική του Ανδρέα Παπανδρέου είχε ισχυρή ανισορροπία” προσθέτει. “Επίδειξη σκληρής πολιτικής με το εμπάργκο που κήρυξε μονομερώς η Ελλάδα στις 16.2.1994 και όπισθεν ολοταχώς με την Ενδιάμεση Συμφωνία που επιβλήθηκε απέξω και δεν πέρασε από την ελληνική Βουλή.

Αποκαλεί την περίοδο Σημίτη “περίοδο μυστικής διπλωματίας στο ζήτημα του ονοματολογικού” και αναφέρεται σε απόρρητα τηλεγραφήματα του πρέσβη στην Ουάσιγκτον Χρήστου Ζαχαράκη το 1994 αλλά και στα τέλη 1996. Στις 19.11.1996 ο τότε υπουργός Εξωτερικών Θεόδωρος Πάγκαλος φέρεται να δηλώνει στον κ Ζαχαράκη ότι η Αθήνα προτιμά το όνομα Δημοκρατία της Μακεδονίας- Σκόπια.

Στην ίδια λογική, όπως ο νίκος Κοτζιάς ισχυρίζεται, κινήθηκε και η κυβέρνηση Κώστα Καραμανλή αν και ο συγγραφέας θεωρεί ότι με την παρεμπόδιση της ένταξης της τότε ΠΓΔΜ στο NATO το 2008 στο Βουκουρέστι ακυρώθηκε στην πράξη η Ενδιάμεση Συμφωνία του 1995 που προέβλεπε ακριβώς αυτό, ένταξη ως ΠΓΔΜ χωρίς λύση του Ονοματολογικού.

Μετά το Βουκουρέστι τα Σκόπια άρχισαν να συνειδητοποιούν ότι θα πρέπει να προσχωρήσουν σε μια λογική λύσης. Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών προφανώς στοχεύει να αποδείξει ότι η δική του συμφωνία των Πρεσπών με το ένα όνομα για πάσα χρήση σε εξωτερικό και εσωτερικό erga omnes και με αλλαγή του συντάγματος της Βόρειας Μακεδονίας, με κατάργηση συμβόλων και διατυπώσεων που καλλιεργούσαν τον αλυτρωτισμό, ακόμα κι αν έχει ατέλειες, αποτελεί μια επιτυχία μεγαλύτερη από εκείνη που διεκδικούσαν ως εφικτή όλες οι προηγούμενες κυβερνήσεις και οι υπουργοί.

Δεν λείπει τέλος n σκληρή κριτική στην κυβέρνηση Τσίπρα και στην κυβέρνηση Κυριάκου Μητσοτάκη για τον τρόπο με τον οποίο χειρίζονται τη συμφωνία από το 2018 έως σήμερα.

Τα ονόματα και η διαπραγμάτευση κάτω από το δέντρο

Ο Δημητρώφ, κατά τον Ν. Κοτζιά, σε μια από τις επισκέψεις του στην Αθήνα, έκανε αναφορά σε δύο ονόματα που θα ήθελε και θα αποδεχόταν η κυβέρνησή του. “Δημοκρατία Ανεξάρτητης Μακεδονίας” και “Δημοκρατία τns Μακεδονίας των Σκοπίων”

Όπως αναφέρει ο Κοτζιάς, το δεύτερο όνομα το είχαμε απορρίψει από καιρό. “To πρώτο το άκουγα πρώτη φορά. Το θετικό του ήταν ότι δεν είχε το επίθετο πριν από το Δημοκρατία ή μετά το Μακεδονία αλλά δεν μπορούσε να γίνει αποδεκτό. Περιέκλειε, πιστεύω άθελα, ένα υπονοούμενο που μπορούσε να αξιοποιηθεί και από τους αλυτρωτικούς. Οτι δηλαδή υπάρχει μια Μακεδονία ανεξάρτητη και μία κατά προέκταση εξαρτημένη. Ενώ κάποιοι Θα επεδίωκαν να ερμηνεύσουν το όνομα ως πρόσκληση στην ανεξάρτητη να ελευθερώσει την εξαρτημένη.

Ετσι, τότε στο Σούνιο, πήραμε με τον Δημητρώφ δύο καρέκλες, ένα τραπέζι και κάτσαμε κάτω από ένα δένδρο. Είχε έρθει η ώρα…

Έπειτα από δύο ώρες εγκαταλείψαμε τον Νίμιτς και τους διευθυντές των διπλωματικών μας γραφείων και συνεχίσαμε τη συζήτηση οι δύο μας. Γιατί πήρα τον Δημητρώφ και φύγαμε από το δωμάτιο διαπραγμάτευσης όπου ήταν όλοι οι άλλοι; Διότι o Νίμιτς άρχισε να λέει ότι όλοι θα ήθελαν να τελειώσουμε εκείνες τις ημέρες και να πάμε στο NATO στη Σύνοδο για την ένταξη της τότε ΠΓΔΜ με το συμφωνημένο όνομα.

Τον παρακάλεσα να σταματήσει και να μη συνεχίσει. Του υπογράμμισα ότι δεν υπάρχει περίπτωση να γίνει οτιδήποτε τέτοιο. Διότι όπως του διευκρίνισα εκ νέου πρώτα θα γίνει η Συμφωνία. Μετά θα περάσει από τα Κοινοβούλια αφού γίνει η συνταγματική αλλαγή και μετά θα κινηθούμε προς τρίτους. Ας ξεχάσει λοιπόν κάθε διασύνδεση της διαπραγμάτευσης μας με τις Συνόδους Κορυφής του NATO ή της Ε.Ε. Για άλλη μία φορά εκτίμησα ότι ο Νίμιτς ήταν χρήσιμος και βοηθούσε σε ορισμένες καμπές αλλά ορισμένα δύσκολα ζητήματα καλά θα έκανα να τα συζητούσα με τον ίδιο τον Δημητρώφ.

“Πήραμε δύο καρέκλες ένα τραπέζι και κάτσαμε κάτω από ένα δένδρο. Είχε έρθει n ώρα του ονόματος. Η συζήτηση που ακολούθησε διήρκεσε και αυτή άλλες τρεις ώρες. Σε όλο το διάστημα που παρήλθε είχαμε συχνά κουβεντιάσει με τον Δημητρώφ για το όνομα. Αλλά όχι επίπονα δεσμευτικά περισσότερο ανιχνευτικά. Πίστευα και πιστεύω ότι έτσι έπρεπε να γίνει. Έπρεπε προηγούμενα να έχουμε ο ένας στον άλλον εμπιστοσύνη όπως και οι αντιπροσωπείες μας εκατέρωθεν. Επρεπε να έχουμε συμφωνήσει μέσα μας και οι δύο πλευρές αλλά και μεταξύ μας ότι θέλουμε λύση στη Λογική δηλαδή της Λύσης.

Τα 5 ονόματα του Νίμιτς

Να έχουμε προσδιορίσει τις κόκκινες γραμμές μας και τις αντιρρήσεις τα θέλω μας και τις θετικές προοπτικές. Είχε πλέον φτιαχτεί το περιβάλλον για τη λύση του αρχικού ζητήματος. Ο Νίμιτς μάς είχε δώσει εκ νέου την πρότασή του με τα πέντε ονόματα.

Είχαμε κάνει και στη διάρκεια των διαπραγματεύσεων σποραδικές αναφορές σε αυτά. Μία πρόταση ήταν αυτή για το “Δημοκρατία της Μακεδονίας (Σκόπια)” ή “Δημοκρατία της Μακεδονίας-Σκόπια”.

Η πρώτη παραλλαγή ήταν χειρότερη από τη δεύτερη. Και αυτό γιατί η παρένθεση όντας παρένθεση θα γινόταν κατανοητή ως παρένθεση. Κατά συνέπεια το συμπληρωματικό θα χανόταν.

Αλλά και η δεύτερη παραλλαγή δεν μπορούσε να γίνει αποδεκτή. Ο λόγος είναι απλός, δεν επρόκειτο για επιθετικό προσδιορισμό δεν επρόκειτο για σύνθετη ονομασία αλλά για συμπλήρωμα στην ονομασία. Μπορούσε ακόμα να κατανοηθεί ως προσωρινό περιοριστικό που στο μέλλον θα υπάρξει υπέρβασή του. Οι της τότε ΠΓΔΜ επέμεναν σε μια παραλλαγή από τις δύο ονομασίες/συμπλήρωμα διότι είχαν γίνει αποδεκτές στο παρελθόν τόσο από τη ΝΔ όσο και από το ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝΑΛ.

Αλλά είχα έγκαιρα εξηγήσει ότι δεν θα δεχόμουν μια τέτοια πρόταση. To δεύτερο όνομα ήταν “Δημοκρατία της Μακεδονίας του Βαρδάρη”. Καθότι είχε το “του” είχε τις θετικές πτυχές της μια τέτοια πρόταση. Υπήρχε όμως το πρόβλημα ότι ο Βαρδάρης είναι ποταμός που διασχίζει και τις δύο χώρες. Στην Ελλάδα με το όνομα Αξιός.

Θα μπορούσε βέβαια να υποστηρίξει κανείς ότι όντος με το όνομα του τμήματος που διαπερνά τη Βόρεια Μακεδονία ξεχώριζε σαφώς από τον Αξιό της Μακεδονίας μας. Ηταν ένα όνομα λοιπόν με τα υπέρ και τα κατά του. Αλλά η κυβέρνηση της τότε ΠΓΔΜ δεν το ήθελε καθότι το όνομα αυτό παρέπεμπε στη φασιστική Γιουγκοσλαβία του Μεσοπολέμου.

Το τρίτο όνομα ήταν το Νέα Μακεδονία που άρεσε στην ομάδα των φίλων μου της Θεσσαλονίκης παρόλο που μπορούσε να παρανοηθεί ανάμεσα στο Νέα και Παλιά, η πρώτη συνέχεια της δεύτερης.

Αλλά το όνομα δεν άρεσε στην άλλη πλευρά ιδιαίτερα στο κυβερνών Σοσιαλιστικό Κόμμα των Σλαβομακεδόνων που δεν ήθελαν ένα όνομα που ήταν σε ρήξη με το σοσιαλιστικό τους παρελθόν.

Το τέταρτο όνομα ήταν το Ανω Μακεδονία. Ως προς αυτό n άρνηση του Δημητρώφ ήταν κατηγορηματική., Και αυτό διότι η μόνη χώρα που είχε όνομα με το Ανω, η Ανω Βόλτα μετά την υιοθέτηση του Ανω εξαφανίστηκε. Όνομα λοιπόν με μια έννοια γρουσούζικο. Εμενε το πέμπτο όνομα…”, καταλήγει ο Νίκος Κοτζιάς.