ΤτΕ: Στο 4,2% η ανάπτυξη το 2021 – Πότε θα ανεβάσει ρυθμούς η οικονομία

Κατά 4,2% αναμένεται να αναπτυχθεί η ελληνική οικονομία το 2021, όπως εκτιμάει η Τράπεζα της Ελλάδας (ΤτΕ) σε έκθεσή της για τη νομισματική πολιτική της χώρας.

Μάλιστα, η ανάκαμψη προβλέπεται να ανεβάσει σημαντικά ρυθμούς κατά το β’ εξάμηνο του έτους, ως αποτέλεσμα της εγχώριας ζήτησης, της έναρξης των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης, καθώς και της αύξηση των τουριστικών εισπράξεων.

Ειδική μνεία γίνεται στις αυξημένες αποταμιεύσεις των νοικοκυριών, οι οποίες -σύμφωνα με την κεντρική τράπεζα- θα συμβάλλουν στην τόνωση της ιδιωτικής καταναλωτικής δαπάνης.

Για το 2022 και το 2023, η έκθεση της ΤτΕ κάνει λόγο για αύξηση του ΑΕΠ κατά 5,3% και κατά 3,9%, αντίστοιχα.

Όσον αφορά τις επενδύσεις, εκτιμάται ότι θα υπάρξει σημαντική ενίσχυση καθ’ όλη τη διάρκεια των επόμενων ετών, κάτι το οποίο οφείλεται κυρίως στους ευρωπαϊκούς πόρους και την αύξηση της ζήτησης για πράσινα και ψηφιακά project. 

Υπενθυμίζεται ότι με βάση το μεσοπρόθεσμο σχέδιο της κυβέρνησης, η ανάπτυξη του 2021 θα διαμορφωθεί στο 3,6%, προτού εκτιναχθεί στο 6,2% το 2022. 

«Όχι» σε χαλάρωση των στόχων για τα πλεονάσματα

Σε δημοσιονομικό επίπεδο, η ανάλυση της ΤτΕ αναφέρει ότι το έλλειμμα του 2021 θα καθοριστεί στο 7,1% του ΑΕΠ, λόγω της παράτασης των περιοριστικών μέτρων στις αρχές του έτους και στην επέκταση των δημοσιονομικών μέτρων στήριξης. 

Μακροπρόθεσμα, πάντως, υπάρχει προσδοκία για ομαλοποίηση της κατάστασης, με το δημόσιο χρέος να συνεχίζει την πτωτική πορεία και τις χρηματοδοτικές ανάγκες να διατηρούνται κάτω του 15% του ετήσιου ΑΕΠ

Προϋπόθεση των παραπάνω, ωστόσο, αποτελεί η διατήρηση των ταμειακών διαθεσίμων σε υψηλά επίπεδα. Ως εκ τούτου, προειδοποιεί η ΤτΕ, εξαλείφεται οποιοδήποτε περιθώριο χαλάρωσης των μακροπρόθεσμων στόχων για τα πρωτογενή πλεονάσματα, ενώ αυξάνονται οι κίνδυνοι σε περίπτωση αρνητικών διαταραχών. 

Οι βασικές προκλήσεις 

Η ελληνική οικονομία, όπως είναι εύλογο, εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις σε βραχυπρόθεσμο και μεσομακροπρόθεσμο ορίζοντα. Βραχυπρόθεσμα, σύμφωνα με την ΤτΕ, η κύρια πρόκληση σχετίζεται με τον έλεγχο της πανδημίας και την επάνοδο σε σταθερή αναπτυξιακή τροχιά.

Σε πιο μεσομακροπρόθεσμο ορίζοντα, η πανδημία ανέδειξε νέες προκλήσεις και επέτεινε προϋπάρχουσες μακροοικονομικές ανισορροπίες, οι οποίες σχετίζονται με τα διαχρονικά προβλήματα της ελληνικής οικονομίας:

  • Η επιστροφή της ελληνικής οικονομίας σε μια κατάσταση δίδυμων ελλειμμάτων, σε συνδυασμό με τη διόγκωση του ιδιωτικού και δημόσιου χρέους, αυξάνει τους κινδύνους και μπορεί να δυσχεράνει την επίτευξη των στόχων του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
  • Η λήξη του έκτακτου λόγω της πανδημίας προγράμματος αγοράς τίτλων της ΕΚΤ θα μπορούσε να ασκήσει ανοδικές πιέσεις στο κόστος δανεισμού του Ελληνικού Δημοσίου αν έως τότε η πιστοληπτική αξιολόγηση της ελληνικής οικονομίας υπολείπεται της επενδυτικής βαθμίδας.
  • Οι τράπεζες συνεχίζουν να επιβαρύνονται από ένα υψηλό απόθεμα ΜΕΔ, τα οποία αναμένεται να αυξηθούν μετά τη λήξη των μέτρων στήριξης. Παράλληλα, η κεφαλαιακή βάση των τραπεζών αναμένεται να αποδυναμωθεί περαιτέρω ως αποτέλεσμα της ακολουθούμενης πολιτικής μείωσης των ΜΕΔ (μη εξυπηρετούμενα δάνεια).
  • Η διαρθρωτική ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας παραμένει συγκριτικά χαμηλή, παρά τη βελτίωση σε ορισμένους τομείς. 
  • Η ανεργία παραμένει σε υψηλά επίπεδα και ενδέχεται να αυξηθεί μετά την άρση των μέτρων στήριξης, ιδιαίτερα σε κλάδους υπηρεσιών που επηρεάστηκαν αρνητικά από την πανδημία. Καθώς η πανδημία οδηγεί σε αλλαγές των καταναλωτικών προτύπων, η ανάκαμψη στους κλάδους αυτούς ενδέχεται να καθυστερήσει, με κίνδυνο η ανεργία να μετατραπεί σε διαρθρωτικό φαινόμενο. 
  • Το υψηλό επενδυτικό κενό της προηγούμενης δεκαετίας περιορίζει τις μακροπρόθεσμες προοπτικές της οικονομίας. 

Ο ρόλος της πανδημίας

Η πρόοδος του εμβολιαστικού προγράμματος, η υποχώρηση της πανδημίας και η σταδιακή άρση των περιοριστικών μέτρων, σε συνδυασμό με τα μέτρα οικονομικής στήριξης, έχουν αρχίσει να δείχνουν τα πρώτα θετικά αποτελέσματα.

Άλλωστε, σύμφωνα με την ΤτΕ, ξ εξέλιξη των βασικότερων βραχυχρόνιων δεικτών οικονομικής δραστηριότητας και προσδοκιών υποδηλώνει ότι η οικονομία επανήλθε σε ανοδική τροχιά το β΄ τρίμηνο, η οποία θα επιταχυνθεί το δεύτερο εξάμηνο του έτους. 

Η πορεία της ελληνικής οικονομίας τους επόμενους μήνες είναι άμεσα συνυφασμένη με την εξέλιξη της πανδημίας, την πρόοδο του εμβολιαστικού προγράμματος, την ανάκαμψη της κατανάλωσης που είχε περιοριστεί και την επάνοδο του τουρισμού. 

Παρά τους κινδύνους και την αβεβαιότητα, η βελτίωση του κλίματος εμπιστοσύνης εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε αύξηση της κατανάλωσης, υποστηριζόμενη από τα υψηλά επίπεδα αποταμίευσης, κυρίως σε εκείνες τις κατηγορίες δαπανών που αφορούν υπηρεσίες και οι οποίες είχαν επηρεαστεί από τα περιοριστικά μέτρα. 

Επιπλέον, η αποδέσμευση και αξιοποίηση της προκαταβολής του 13% των πόρων του ευρωπαϊκού μέσου ανάκαμψης το προσεχές διάστημα θα τονώσει τις επενδύσεις και την οικονομική δραστηριότητα. 

Τα «πρέπει» των τραπεζών

Βασική προϋπόθεση για τη στήριξη της αναπτυξιακής προσπάθειας και την επίτευξη των στόχων του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, σύμφωνα με την ΤτΕ, είναι η εύρυθμη λειτουργία του τραπεζικού συστήματος, προκειμένου να είναι σε θέση να χρηματοδοτήσει τις υγιείς επιχειρήσεις μετά την πανδημία. Αυτό απαιτεί:

  • την αντιμετώπιση των υφιστάμενων ΜΕΔ και όσων δημιουργηθούν μετά την άρση των μέτρων στήριξης της οικονομίας
  • την αναθεώρηση των προβλέψεων των τραπεζών για τον πιστωτικό κίνδυνο
  • την ουσιαστική ενεργοποίηση του νέου πτωχευτικού κώδικα, που θα συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας του ενεργητικού των τραπεζών και στην αναδιάρθρωση βιώσιμων επιχειρήσεων
  • την αντιμετώπιση του υψηλού ποσοστού της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης στα ίδια κεφάλαια 
  • την ενίσχυση της κεφαλαιακής βάσης των τραπεζών